แมลงวัน

แมลงวัน เป็น แมลง ใน อันดับ Diptera (di = สอง, และ ptera = ปีก) มีบน อกปล้องทีสอง และ ตุ่มปีกหนึ่งคู่ ซึ่งลดรูปจากปีกหลัง บนอกปล้องที่สาม แมลงวันบางชนิดไม่มีปีก โดยเฉพาะใน superfamily Hippoboscoidea

อันดับ Diptera เป็นอันดับที่มีขนาดใหญ่ ประกอบด้วย ประมาณ 240,000 ชนิด ของ ยุง, บั่ว, ริ้น และแมลงวันอื่นๆ แต่มีเพียงครึ่ง(ประมาณ 122,000 ชนิด)ที่ได้รับการจำแนกแล้ว เป็นอันดับหลักๆที่มีความสำคัญต่อระบบนิเวศและมนุษย์ (ทางการแพทย์และทางเศรษฐกิจ) ยุงในวงศ์ Culicidaeมีความสำคัญมากโดยเป็นพาหะนำโรค มาลาเรีย, ไข้เลือดออก, ไวรัส West Nile, ไข้เหลือง , encephalitis

แมลงวัน เป็นแมลงที่อาศัยอยู่กับชุมชนมนุษย์ชนิดหนึ่ง ส่วมมากคนจะรู้จักบางชนิด เช่น แมลงวันบ้าน และแมลงวันหัวเขียว มักจะกินอาหารที่เป็นเนื้อสัตว์และเศษอาหาร ตามกองขยะ และชอบหากินเวลากลางวัน ไม่ชอบแสงแดดจัด รัศมีการหากินอยู่ในวงประมาณ 3 กิโลเมตร

ชีววิทยา

แมลงวันกินอาหารที่เป็นของเหลวได้เท่านั้น ส่วนปากของแมลงวันมีการเปลี่ยนรูปอย่างหลากหลายตามอาหารของพวกมัน เช่น ปากเจาะดูดของยุง และปากแบบซับดูดของแมลงวันบ้าน

 

การสืบพันธุ์และการเจริญเติบโต

แมลงวันออกลูกเป็นไข่ และฟักเป็นหนอนแมลงวัน และระยะดักแด้ จนกลายเป็นตัวเต็มวัย วงจรชีวิตของแมลงวันตั้งแต่ไข่จนเป็นตัวเต็มวัยกินเวลาประมาณ 8-10 วัน

เมื่อแมลงวันผสมพันธุ์กัน ตัวผู้จะเริ่มขึ้นขี่ตัวเมีย หันหน้าไปทางเดียวกัน แต่จะหมุนหันหน้าไปทางตรงกันข้ามในเวลาต่อมา แมลงวันมีความสามารถในการสืบพันธุ์มากกว่าแมลงอื่นๆ และใช้เวลาสั้นกว่าด้วย จึงเป็นสาเหตุให้แมลงวันเพิ่มขึ้นจำนวนมาก

ตัวเมียจะวางไข่ใกล้ๆแหล่งอาหารเท่าที่เป็นไปได้ การเจริญเติบโตเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว ตัวหนอนจะกินอาหารมากที่สุดเท่าที่เป็นไปได้ในระยะเวลาสั้นๆ ก่อนที่เจริญเติบโตไปเป็นตัวเต็มวัย ในบางครั้งไข่จะฟักทันทีหลังจากถูกวางไข่ แมลงวันบางชนิดตัวหนอนฟักภายในตัวแม่ ovoviviparous

ตัวหนอนแมลงวัน หรือเรียกว่า maggot ไม่มีขาจริง ระหว่างอกและท้องมีการแบ่งส่วนพื้นที่เพียงเล็กน้อย หลายชนิดแม้แต่หัวก็ไม่สามารถแบ่งส่วนพื้นที่ได้ชัดจากส่วนอื่น บางชนิดมีขาเทียมเล็กๆที่ปล้องตัว ตาและหนวดลดรูป หรือไม่มี และท้องไม่มีรยางค์ เช่น cerci. ลักษณะดังกล่าวเป็นการปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมที่มีอาหารเป็นจำนวนมาก เช่นในอินทรีย์วัตถุเน่าหรือเป็นปรสิตภายใน

ดักแด้มีหลายรูปแบบ บางครั้งเข้าดักแด้ในปลอกไหม หลักจากออกจากดักแด้ ตัวเต็มวัยมีอายุประมาณ 2-3 วัน หน้าที่หลักเพื่อสืบพันธุ์และหาแหล่งอาหารใหม่

ความสำคัญทางการแพทย์และสาธารณสุขของแมลงวัน

  1. เป็นพาหะนำโรค แมลงวันบ้าน แมลงวันหัวเขียว และแมลงวันหลังลาย สามารถนำโรคติดต่อมนุษย์ ได้ โดยเฉพาะโรคระบบทางเดินอาหาร เช่น บิด ไทฟอยด์ พาราไทฟอยด์ อหิวาตกโรค อาหารเป็นพิษ และโรค หนอนพยาธิบางชนิด นอกจากนี้ ยังสามารถนำโรคเรื้อน โปลิโอ โรคผิวหนังบางชนิด เช่น คุดทะราด และโรค ติดต่อทางตา เช่น โรคตาแดง แมลงวันหลายชนิดที่พบตามฟาร์มปศุสัตว์ยังเป็นพาหะนำโรคระหว่างสัตว์ อาจ ก่อให้เกิดปัญหาด้านปศุสัตว์อย่างมหาศาลได้
  2. ก่อให้เกิดความรำคาญ ในพื้นที่ที่มีแมลงวันชุกชุมจะพบว่าแมลงวันเป็นสาเหตุหรือเป็นตัวที่ทำให้ เกิดความรำคาญมากที่สุด ทั้งในร้านค้า ร้านอาหาร ตลอดจนบริเวณที่พักผ่อนหย่อนใจ
  3. เป็นตัวนำพาไข่พยาธิต่าง ๆ โดยการที่แมลงวันไปหากินบนอาหารที่มีไข่พยาธิอยู่ ไข่พยาธิจะติดไป กับตัวแมลงวันตามส่วนของลำตัวและในลำไส้ ซึ่งอาจถูกแมลงวันปล่อยให้หลุดลงไปปนกับอาหารที่คนกินได้
  4. เป็นตัวนำเชื้อโรคบางชนิดในสัตว์เลี้ยง เช่น เป็นตัวนำ Trypanosoma spp. ซึ่งทำให้เกิดโรค Trypanosomiasis ในม้าและลา
  5. ในกรณีที่คนหรือสัตว์กินตัวหนอนของแมลงวันหัวเขียวและแมลงวันหลังลาย อาจทำให้คนและสัตว์ เกิดอาการ intestinal myiasis หรือการที่แมลงวันหัวเขียวมาวางไข่ตามบาดแผลคนและสัตว์ก็จะเกิด myiasis ได้เช่นกัน

 


  • Musca domestica.jpg
    แมลงวันบ้าน Musca domestica รูปลักษณ์ ตัวโตเต็มวัยมีขนาด 5-8 มม.; บริเวณช่วงทรวงอกมีสีเทาและมีแถบริ้วแคบๆสี่แถบ; บริเวณช่วงท้องมีสีน้ำตาลอมเหลืองหรือเหลือง ปีกที่สี่มีเส้นลายโค้งท...

  • Fannia canicularis.jpg
    แมลงวันบ้านขนาดเล็ก Fannia canicularis รูปลักษณ์ ตัวเต็มวัยจะมีขนาดความยาว46มม.;ส่วนที่อยู่ระหว่างหัวเเละช่ิองท้องจะมีสี เทาเเละมีเเถบสีดำลางๆ 3 แถบ; ส่วนท้องของตัวเมียจะมีสีเทาเเ...

  • Calliphora vomitoria.jpg
    แมลงวันหัวเขียว Calliphora vomitoria รูปลักษณ์ ตัวเต็มวัยมีขนาดความยาว 6-12 มม. และมีสีเหมือนโลหะสีน้ำเงิน ตัวอ่อนของเเมลงวันชนิดนี้เหมือนกับแมลงวันบ้านในทุกๆอย่างยกเว้นขนาด โดยเเ...

  • วิธีการควบคุมแมลงวัน 1. การควบคุมโดยชีววิธี(biological control) เป็นการใช้สิ่งชีวิตที่มีอยู่แล้วในธรรมชาติ คือ ตัวห้ำ (predators) ตัวเบียน (parasites) และ จุลินทรีย์ (microorganism...
Visitors: 33,071