คำตอบสั้น ๆ: งานวิจัยนี้ไม่พบว่าวัสดุคลุมดินชนิดใดทำให้ปลวกค้นพบสถานีอาหารหรือเข้ามาอยู่ในสถานีมากกว่ากันอย่างมีนัยสำคัญ แต่สถานีอาหารใต้กรวดถั่วกลับมีปริมาณกระดาษถูกกินสูงที่สุด การเปลี่ยนจากมัลช์ไม้เป็นกรวดจึงไม่ใช่หลักประกันว่าจะลดกิจกรรมของปลวกใต้ดินได้

งานวิจัยของ Long และคณะศึกษาปลวกชนิดใด

บทความวิจัยมีชื่อว่า Effect of Organic and Inorganic Landscape Mulches on Subterranean Termite Foraging Activity จัดทำโดย Catherine E. Long, Barbara L. Thorne, Nancy L. Breisch และ Larry W. Douglass จาก University of Maryland

งานวิจัยตีพิมพ์วันที่ 1 ตุลาคม 2001 ในวารสาร Environmental Entomology เล่มที่ 30 ฉบับที่ 5 หน้า 832–836

ปลวกที่ศึกษาไม่ใช่ปลวกใต้ดินทุกชนิด แต่เป็น Reticulitermes virginicus ซึ่งพบในสหรัฐอเมริกา งานภาคสนามจัดทำที่พื้นที่ของมหาวิทยาลัยจำนวน 5 แห่งใน Prince George’s County รัฐแมริแลนด์ ระหว่างปี 1998–1999

รายละเอียดนี้มีความสำคัญ เพราะผลการทดลองไม่ควรถูกขยายเป็นกฎตายตัวสำหรับปลวกทุกชนิด ทุกภูมิอากาศ และอาคารทุกประเภท

วัสดุคลุมดินที่นำมาเปรียบเทียบ

นักวิจัยเปรียบเทียบพื้นที่ทั้งหมด 5 รูปแบบ ได้แก่

1. เปลือกไม้เนื้อแข็งสับ

2. เปลือกสนชิ้นเล็ก

3. เปลือกยูคาลิปตัสสับ

4. กรวดถั่วหรือ pea gravel

5. พื้นดินเปล่าซึ่งใช้เป็นกลุ่มควบคุม

คำว่า “กรวดถั่ว” หมายถึงกรวดเม็ดเล็กทรงมนซึ่งมีขนาดใกล้เคียงเมล็ดถั่ว ไม่ได้เกี่ยวข้องกับต้นถั่วหรือวัสดุทางการเกษตร

วัสดุคลุมดินถูกใส่หนาประมาณ 7 เซนติเมตร ภายในแปลงทดลองขนาดเล็กที่จัดวางแบบสุ่ม นักวิจัยติดตั้งสถานีตรวจจากกระดาษลูกฟูกทั้งภายในชั้นมัลช์และในดินใต้แปลง แล้วนำมาตรวจทุกสามสัปดาห์

งานวิจัยวัดคำว่า “กิจกรรมของปลวก” อย่างไร

นี่คือส่วนสำคัญที่สุดในการอ่านผลการศึกษา เพราะคำว่า “ดึงดูดปลวก” อาจมีความหมายได้หลายแบบ

นักวิจัยไม่ได้ใช้เพียงการดูว่าพบปลวกหรือไม่ แต่แยกผลออกเป็นตัวชี้วัดอย่างน้อยสามด้าน

ดังนั้น พื้นที่สองแห่งอาจมีโอกาสถูกปลวกค้นพบใกล้เคียงกัน แต่เมื่อค้นพบแล้ว ปลวกอาจกินอาหารในพื้นที่หนึ่งนานกว่าหรือมากกว่าอีกพื้นที่หนึ่งได้

หากนำตัวชี้วัดทั้งหมดมารวมเป็นคำว่า “ความน่าดึงดูด” เพียงคำเดียว รายละเอียดสำคัญของผลการทดลองอาจหายไป

ผลข้อที่ 1: ปลวกไม่ได้ค้นพบวัสดุชนิดใดมากกว่าอย่างชัดเจน

ชนิดของวัสดุคลุมดินไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญต่อ

• จำนวนสถานีซึ่งถูกปลวกค้นพบ
• จำนวนปลวกที่พบภายในสถานี
• ปริมาณกระดาษที่ถูกกินจากสถานีซึ่งอยู่ในชั้นมัลช์

ผลส่วนนี้สนับสนุนข้อสรุปว่า งานวิจัยไม่พบหลักฐานว่าวัสดุอินทรีย์ชนิดใดชนิดหนึ่ง หรือกรวดถั่ว ทำให้ปลวกเริ่มเข้ามาสำรวจและค้นพบอาหารมากกว่าพื้นดินชนิดอื่นอย่างชัดเจน

ผู้วิจัยจึงระบุว่า ข้อมูลไม่ได้แสดงว่าวัสดุคลุมดินเพิ่มอัตราการสำรวจหาอาหารเบื้องต้นในบริเวณนั้น

อย่างไรก็ตาม การทดลองนี้วัดการค้นพบสถานีภายในแปลง ไม่ใช่การพิสูจน์ว่าปลวกสามารถได้กลิ่นมัลช์จากระยะไกลแล้วถูกดึงเข้ามาจากพื้นที่อื่นหรือไม่ คำว่า “ไม่เพิ่มการสำรวจเบื้องต้น” จึงแม่นยำกว่าการกล่าวกว้าง ๆ ว่า “วัสดุทุกชนิดไม่ดึงดูดปลวกเลย”

ผลข้อที่ 2: กระดาษใต้กรวดถั่วถูกกินมากที่สุด

แม้จำนวนสถานีที่ปลวกค้นพบและจำนวนปลวกในสถานีจะไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ แต่ผลกลับเปลี่ยนไปเมื่อพิจารณาน้ำหนักกระดาษที่ถูกกินในสถานีใต้ดิน

สถานีใต้กรวดถั่วมีปริมาณกระดาษถูกกินสูงที่สุด และแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติจากการจัดการแบบอื่น

กล่าวง่าย ๆ คือ

กรวดไม่ได้ทำให้ปลวกค้นพบสถานีบ่อยกว่าอย่างชัดเจน แต่เมื่อปลวกค้นพบแล้ว กิจกรรมการกินสะสมใต้กรวดกลับสูงกว่า

นักวิจัยเสนอว่า สภาพใต้กรวดอาจเอื้อต่อการที่ปลวกใช้เวลาอยู่และกินอาหารต่อเนื่องมากขึ้น แม้ว่ากรวดจะไม่ใช่อาหารของปลวกก็ตาม

มีแนวโน้มว่าดินใต้กรวดมีความชื้นสูงกว่า แต่ความแตกต่างของความชื้นในการวัดที่ระดับความลึก 12 เซนติเมตรยังไม่ถึงระดับนัยสำคัญทางสถิติ ผู้วิจัยจึงไม่ได้สรุปว่าความชื้นเพียงตัวแปรเดียวเป็นสาเหตุของผลดังกล่าว

ผลข้อที่ 3: วัสดุคลุมดินทุกชนิดช่วยลดอุณหภูมิผิวดิน

เมื่อเปรียบเทียบกับพื้นดินเปล่า วัสดุคลุมดินทั้งสี่ชนิดทำให้อุณหภูมิบริเวณผิวดินต่ำลงอย่างมีนัยสำคัญ

ผลนี้สอดคล้องกับหน้าที่ทั่วไปของวัสดุคลุมดิน ซึ่งช่วยบังแสงแดด ลดความผันผวนของอุณหภูมิ และชะลอการสูญเสียน้ำจากผิวดิน

แต่ที่ระดับความลึก 12 เซนติเมตร นักวิจัยไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของ

• อุณหภูมิดิน
• ระดับความชื้นในดิน

ระหว่างวัสดุคลุมดินทั้งสี่ชนิดกับดินเปล่า

จึงไม่ควรสรุปจากงานนี้ว่า วัสดุทุกชนิดทำให้ดินชั้นลึกชื้นขึ้นอย่างแน่นอน สิ่งที่พิสูจน์ได้ชัดกว่าคือวัสดุคลุมดินทั้งหมดช่วยลดอุณหภูมิบริเวณผิวดินภายใต้เงื่อนไขการทดลอง

นักวิจัยตั้งข้อสังเกตว่า หากวัดความชื้นในชั้นที่ตื้นกว่า 12 เซนติเมตร อาจมองเห็นความแตกต่างระหว่างวัสดุได้ชัดขึ้น แต่ประเด็นดังกล่าวยังเป็นข้อเสนอเพื่อการศึกษาต่อ ไม่ใช่ผลที่ได้รับการยืนยันจากการทดลองนี้

ปลวกกินมัลช์ไม้ได้ แต่เป็นอาหารที่ดีหรือไม่

นอกจากงานภาคสนาม นักวิจัยยังทำการทดลองในห้องปฏิบัติการเป็นเวลา 9 สัปดาห์ โดยให้ปลวก R. virginicus กินอาหารเพียงชนิดเดียว ได้แก่

• เปลือกไม้เนื้อแข็งสับ
• เปลือกยูคาลิปตัสสับ
• เปลือกสน
• ไม้เบิร์ชขาวซึ่งใช้เป็นอาหารควบคุม
• กลุ่มอดอาหารซึ่งมีเพียงทรายชื้น

เมื่อคำนวณปริมาณวัสดุที่ถูกกินต่อจำนวนปลวกและระยะเวลา นักวิจัยไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ ปลวกจึงกัดกินมัลช์อินทรีย์ทั้งสามชนิดจริง

แต่การกินไม่ได้หมายความว่าอาหารนั้นให้คุณค่าทางโภชนาการเพียงพอ

ปลวกที่ได้รับมัลช์อินทรีย์มีอัตราการรอดชีวิตต่ำกว่ากลุ่มที่ได้รับไม้เบิร์ชอย่างมีนัยสำคัญ และไม่แตกต่างจากกลุ่มที่ไม่ได้รับอาหาร

ผู้วิจัยจึงตีความว่า ปลวกอาจกัดกินมัลช์เหล่านี้ แต่ได้รับสารอาหารไม่เพียงพอต่อการอยู่รอดในระยะยาวภายใต้เงื่อนไขการทดลอง

การทดลองแบบไม่มีทางเลือกไม่ได้วัดความชอบโดยตรง

การทดลองในห้องปฏิบัติการเป็นแบบ no-choice feeding trial หมายความว่า ปลวกในแต่ละชุดได้รับวัสดุเพียงชนิดเดียว ไม่ได้มีมัลช์หลายชนิดวางให้เลือกพร้อมกัน

ผลจึงตอบคำถามว่า

• ปลวกกินวัสดุชนิดนั้นเมื่อไม่มีทางเลือกอื่นหรือไม่
• ปลวกสามารถอยู่รอดด้วยอาหารดังกล่าวได้นานเพียงใด

แต่ยังไม่สามารถใช้ยืนยันโดยตรงว่า หากปลวกมีอาหารหลายชนิดอยู่พร้อมกัน มันจะชอบหรือเลือกวัสดุชนิดใดก่อน

นี่เป็นตัวอย่างสำคัญของการอ่านงานวิจัยโดยไม่ขยายข้อสรุปเกินรูปแบบการทดลอง

งานวิจัยนี้หักล้างความเชื่อใดบ้าง

ความเชื่อที่ 1: กรวดไม่ใช่อาหาร จึงไม่มีกิจกรรมปลวก

ไม่จริง กรวดไม่ใช่อาหาร แต่ปลวกสามารถเดินทางและหากินในดินใต้ชั้นกรวดได้ สถานีอาหารใต้กรวดในการศึกษานี้มีปริมาณกระดาษถูกกินสูงที่สุด

ความเชื่อที่ 2: มัลช์ไม้ทุกชนิดดึงดูดปลวกมากกว่าดินเปล่า

งานวิจัยนี้ไม่พบว่าชนิดวัสดุมีผลต่อจำนวนสถานีที่ถูกค้นพบหรือจำนวนปลวกในสถานีอย่างมีนัยสำคัญ และไม่พบหลักฐานว่าการคลุมดินเพิ่มอัตราการสำรวจเบื้องต้น

ความเชื่อที่ 3: ปลวกกินมัลช์ได้ แสดงว่ามัลช์เป็นอาหารชั้นดี

ไม่จำเป็น ปลวกในการทดลองกินมัลช์ แต่รอดชีวิตต่ำกว่ากลุ่มที่ได้รับไม้เบิร์ช และมีการรอดใกล้เคียงกับกลุ่มอดอาหาร

ความเชื่อที่ 4: เปลี่ยนเป็นหินแล้วไม่ต้องจัดการความชื้น

ไม่จริง ทั้งกรวดและมัลช์อินทรีย์เปลี่ยนสภาพจุลภูมิอากาศบริเวณผิวดินได้ การใช้หินจึงไม่สามารถทดแทนการระบายน้ำ การเว้นแนวตรวจ หรือระบบควบคุมปลวกได้

ข้อจำกัดที่ต้องรู้ก่อนนำผลไปใช้

งานวิจัยชิ้นนี้มีคุณค่าเพราะเป็นทั้งการทดลองภาคสนามและห้องปฏิบัติการ แต่ยังมีขอบเขตที่ต้องพิจารณา

ศึกษาปลวกเพียงชนิดเดียว

ผลมาจาก Reticulitermes virginicus ไม่ได้พิสูจน์ว่าปลวกใต้ดินทุกชนิดจะตอบสนองเหมือนกัน

ทำการทดลองในรัฐแมริแลนด์

อุณหภูมิ ปริมาณฝน ชนิดดิน และฤดูกาลแตกต่างจากประเทศไทย จึงควรนำหลักการมาใช้โดยพิจารณาภูมิอากาศท้องถิ่นร่วมด้วย

ใช้แปลงขนาดเล็กและมัลช์หนาประมาณ 7 เซนติเมตร

แปลงสวนจริงอาจมีความหนา ระบบรดน้ำ ร่มเงา และวัสดุใต้ดินแตกต่างจากแปลงทดลอง

ใช้กระดาษเป็นสถานีอาหาร

ปริมาณกระดาษที่ถูกกินเป็นตัวชี้วัดกิจกรรมการหากิน ไม่ใช่การวัดความเสียหายต่ออาคารโดยตรง

ไม่ได้ทดสอบการระบาดในบ้าน

ผลการศึกษาบอกถึงการค้นพบและการกินอาหารในสถานี แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าวัสดุชนิดใดทำให้บ้านถูกปลวกเข้าทำลายมากกว่าในระยะยาว

แล้วควรเลือกมัลช์หรือกรวดอย่างไร

เจ้าของบ้านสามารถเลือกวัสดุตามความเหมาะสมด้านภูมิทัศน์ การระบายน้ำ การดูแลต้นไม้ และงบประมาณได้ แต่ไม่ควรเลือกโดยอาศัยคำกล่าวว่า “กรวดป้องกันปลวก” หรือ “มัลช์ไม้ทำให้เกิดปลวก” เพียงอย่างเดียว

สิ่งที่มีผลต่อความเสี่ยงในทางปฏิบัติมากกว่าคือ

• ความหนาของวัสดุคลุมดิน
• ระยะห่างจากฐานราก
• การสัมผัสกับวัสดุบุผนังหรือไม้โครงสร้าง
• น้ำจากสปริงเกลอร์และระบบรดน้ำ
• ทิศทางการระบายน้ำ
• เศษไม้ ตอไม้ หรือวัสดุเซลลูโลสใต้ดิน
• ความต่อเนื่องของระบบป้องกันปลวกเดิม
• ความสามารถในการตรวจเห็นท่อทางเดินปลวก

UF/IFAS แนะนำว่า หากต้องใช้มัลช์ภายในระยะประมาณ 12 นิ้วหรือ 30 เซนติเมตรจากฐานราก ควรใช้เป็นชั้นบางกว่า 2 นิ้วหรือประมาณ 5 เซนติเมตร และรักษาแนวสำหรับตรวจท่อทางเดินปลวกไว้ประมาณ 6 นิ้วหรือ 15 เซนติเมตร

หลักปฏิบัติสำหรับบ้านจริง

1. อย่าใช้กรวดเป็น “แนวป้องกันปลวก”

กรวดช่วยตกแต่งและลดการใช้วัสดุอินทรีย์ได้ แต่ปลวกยังเดินทางอยู่ในดินด้านล่าง กรวดจึงไม่ใช่สิ่งกีดขวางที่ปลวกผ่านไม่ได้

2. ใช้วัสดุคลุมดินเป็นชั้นบาง

ชั้นวัสดุที่หนาเกินไปอาจรักษาความชื้นและปิดบังแนวฐานราก ไม่ว่าจะเป็นเศษไม้ เปลือกไม้ ใบไม้ หรือกรวด

3. ไม่ให้วัสดุสัมผัสผนังหรือไม้

ต้องไม่ปล่อยให้มัลช์ ดิน หรือกรวดกองสูงจนสัมผัสไม้บุผนัง กรอบประตู เสาไม้ หรือวัสดุที่ปลวกสามารถเข้าสู่โครงสร้างโดยไม่ถูกมองเห็น

4. รักษาแนวฐานรากให้ตรวจสอบได้

พื้นที่รอบบ้านควรมองเห็นท่อดิน รอยแตกร้าว คราบน้ำ และความเสียหายได้ ไม่ควรมีพุ่มไม้หรือวัสดุตกแต่งบดบังตลอดแนว

5. จัดการน้ำก่อนเปลี่ยนวัสดุ

ตรวจรางน้ำ ท่อระบายน้ำ สปริงเกลอร์ น้ำหยดจากเครื่องปรับอากาศ และระดับพื้นดิน หากดินยังเปียกอยู่ตลอด การเปลี่ยนจากมัลช์ไม้เป็นกรวดก็อาจไม่แก้ปัญหา

6. ตรวจระบบป้องกันเดิม

การขุดแปลง เติมดิน หรือเปลี่ยนภูมิทัศน์อาจรบกวนแนวดินที่ผ่านการจัดการหรือทำลายสถานีเหยื่อ ควรตรวจแผนเดิมก่อนเริ่มงานสวน

7. ตรวจติดตามอย่างสม่ำเสมอ

ไม่ว่าวัสดุคลุมดินจะเป็นชนิดใด ควรเปิดตรวจบริเวณฐานราก จุดรดน้ำ ไม้สัมผัสดิน และสถานีตรวจปลวกตามรอบ

สนใจผลิตภัณฑ์หรือคำแนะนำด้านการควบคุมปลวก

การเลือกมัลช์หรือกรวดเป็นเพียงองค์ประกอบหนึ่งของภูมิทัศน์ ไม่สามารถใช้ยืนยันว่าบ้านจะปลอดภัยจากปลวกหรือมีความเสี่ยงสูงได้ด้วยตัวมันเอง

Green Best Product สามารถช่วยสำรวจชนิดปลวก ท่อทางเดิน ความชื้น ไม้สัมผัสดิน ระบบระบายน้ำ ตำแหน่งสถานีเหยื่อ และแนวป้องกันเดิม ก่อนวางแผนควบคุมแบบ IPM ให้เหมาะกับอาคารแต่ละแห่ง

หากพบปลวกใต้มัลช์หรือกรวด ควรตรวจแนวฐานรากและโครงสร้างใกล้เคียงก่อนเลือกวิธีดำเนินการ ไม่ควรฉีดสารหรือรื้อวัสดุทั้งหมดโดยไม่มีแผน เพราะอาจทำให้ปลวกเคลื่อนย้ายหรือทำให้ตำแหน่งกิจกรรมเดิมตรวจติดตามยากขึ้น

สรุป

งานวิจัยของ Long และคณะไม่ได้บอกว่า “วัสดุคลุมดินทุกชนิดเหมือนกันทุกประการ” แต่แสดงให้เห็นว่าการประเมินความเสี่ยงปลวกซับซ้อนกว่าการแบ่งวัสดุเป็นไม้กับหิน

ข้อค้นพบสำคัญคือ

1. ชนิดวัสดุไม่มีผลอย่างมีนัยสำคัญต่อจำนวนสถานีที่ปลวกค้นพบ

2. จำนวนปลวกภายในสถานีไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ

3. ไม่พบหลักฐานว่าวัสดุคลุมดินเพิ่มการสำรวจหาอาหารเบื้องต้น

4. สถานีใต้กรวดถั่วมีปริมาณกระดาษถูกกินสูงที่สุด

5. วัสดุคลุมดินทุกชนิดช่วยลดอุณหภูมิผิวดินเมื่อเทียบกับดินเปล่า

6. ปลวกกินมัลช์อินทรีย์ได้ แต่รอดชีวิตต่ำกว่าเมื่อกินไม้เบิร์ช

7. กรวดไม่ใช่อาหาร แต่ไม่ได้เป็นแนวป้องกันปลวก

8. การควบคุมความชื้นและรักษาแนวตรวจฐานรากสำคัญกว่าการเลือกวัสดุจากความเชื่อเพียงอย่างเดียว

คำถามที่เหมาะสมจึงไม่ใช่เพียงว่า “มัลช์หรือกรวด แบบไหนไม่ดึงดูดปลวก” แต่ควรถามว่า

วัสดุนั้นถูกใช้อย่างไร อยู่ใกล้อาคารเพียงใด และสภาพดินด้านล่างเอื้อต่อการหากินของปลวกมากแค่ไหน

คำถามที่พบบ่อย

กรวดป้องกันปลวกได้หรือไม่

ไม่ได้ กรวดไม่ใช่อาหารของปลวก แต่ปลวกสามารถเดินทางในดินใต้ชั้นกรวดและกินไม้ รากไม้ กระดาษ หรือวัสดุเซลลูโลสที่พบได้

มัลช์ไม้ดึงดูดปลวกมากกว่ากรวดหรือไม่

งานวิจัยของ Long และคณะไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญด้านจำนวนสถานีที่ปลวกค้นพบหรือจำนวนปลวกในสถานี แต่พบว่ากระดาษในสถานีใต้กรวดถูกกินมากกว่า

การพบปลวกในมัลช์แปลว่าปลวกติดมากับถุงหรือไม่

ไม่จำเป็น ความเสี่ยงสำคัญมักมาจากปลวกที่มีอยู่ในดินบริเวณนั้นอยู่แล้ว ส่วนปลวกที่ถูกสับ แยกจากอาณาจักร และขนส่งมากับมัลช์มีโอกาสรอดต่ำกว่า

ปลวกกินเปลือกไม้และเศษไม้ได้หรือไม่

กินได้ แต่การกินไม่ได้หมายความว่าวัสดุนั้นเป็นอาหารที่มีคุณภาพสูง การทดลองพบว่าปลวกซึ่งได้รับมัลช์อินทรีย์มีการรอดชีวิตต่ำกว่าปลวกที่ได้รับไม้เบิร์ช

มัลช์ยูคาลิปตัสไล่ปลวกได้หรือไม่

งานวิจัยนี้ไม่พบว่ามัลช์ยูคาลิปตัสลดจำนวนสถานีที่ปลวกค้นพบหรือจำนวนปลวกในสถานีอย่างมีนัยสำคัญ จึงไม่ควรใช้แทนระบบป้องกันปลวก

ควรเอามัลช์และกรวดออกจากรอบบ้านทั้งหมดหรือไม่

ไม่จำเป็น สามารถใช้ได้หากปูอย่างเหมาะสม ไม่กองชิดผนัง ไม่บดบังแนวตรวจ ควบคุมความชื้น และตรวจปลวกเป็นระยะ

ผลการศึกษานำมาใช้กับปลวกในประเทศไทยได้โดยตรงหรือไม่

ควรใช้เป็นหลักฐานประกอบ ไม่ใช่กฎตายตัว เพราะงานวิจัยศึกษา Reticulitermes virginicus ในรัฐแมริแลนด์ สภาพภูมิอากาศ ชนิดดิน และชนิดปลวกในประเทศไทยอาจแตกต่างกัน

เอกสารอ้างอิง

• Long, C. E., Thorne, B. L., Breisch, N. L. และ Douglass, L. W. (2001). Effect of Organic and Inorganic Landscape Mulches on Subterranean Termite Foraging Activity. Environmental Entomology, 30(5), 832–836.
• Oxford Academic: Effect of Organic and Inorganic Landscape Mulches on Subterranean Termite Foraging Activity
• UF/IFAS Extension: The Facts About Termites and Mulch
• UF/IFAS Extension: Termite Prevention and Control
• Iowa State University Extension: Using Mulch in the Garden

สนใจสั่งซื้อหรือขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ

บริษัท กรีน อะโกรซายน์ จำกัด

Web: www.greenbestproduct.com
โทรศัพท์ : 02-374-7118-9, 02-377-9580, 02-377-2488, 02-375-1995
Hotline : 081-421-8517, 081-905-6566